WROCŁAW - BERLIN. Europejskie Sąsiedztwo

STOSUNKI PRACY

Z międzynarodowej kolekcji sztuki współczesnej Muzeum Współczesnego Wrocław

Little Warsaw, Dynamus, 2008, object, © Wrocław Contemporary Museum

Little Warsaw, Dynamus, 2008, object, © Wrocław Contemporary Museum

Pierwsza odsłona międzynarodowej kolekcji sztuki współczesnej, tworzonej od 2011 roku w Muzeum Współczesnym Wrocław, podejmuje zagadnienie współczesnych „stosunków pracy”. „Stosunki pracy” to termin określający relacje pomiędzy pracodawcą a pracownikiem, których obecna dynamika jest zdeterminowana przez te same procesy, które formują globalny rynek: kolonializm, uprzemysłowienie i kapitalizm. Kształtują one także krajobraz polityczny, kierunki migracji, kondycję ciał i umysłów.

Magdalena Jetelová, The essential is no longer visible, 1995 (2011), lightbox, © Wrocław Contemporary Museum

Magdalena Jetelová, The essential is no longer visible, 1995 (2011), lightbox, © Wrocław Contemporary Museum

Społeczno-polityczny profil wystawy nawiązuje do idei Jerzego Ludwińskiego, który w swoim tekście Muzeum Sztuki Aktualnej z 1966 roku zaproponował stworzenie muzeum będącego czułym sejsmografem i katalizatorem zmian w polu sztuki. Pole to widział jako przynależące do otaczającego je świata, w tym przemysłu ciężkiego, który patronował wielu sympozjom i wystawom.

 

VALIE EXPORT, Fragmente der Bilder einer Berührung, 1994, installation, fot. © Markus Krottendorfer, courtesy Charim Galerie Wien / Vienna

VALIE EXPORT, Fragmente der Bilder einer Berührung, 1994, installation, fot. © Markus Krottendorfer, courtesy Charim Galerie Wien / Vienna

Artyści biorący udział w wystawie odnoszą się do przemysłu jako dziedzictwa stymulującego współczesność zarówno w sposób nostalgiczny, jak i krytyczny. Anna Molska w pracy wideo Tkacze (2009) ukazuje współczesne kopalnie Dolnego Śląska, nawiązując do dramatu Gerharta Hauptmanna pod tym samym tytułem. Hauptmann, absolwent Instytutu Sztuki we Wrocławiu (wówczas Breslau), w swojej sztuce opisał historię buntu śląskich tkaczy, który wybuchł w 1844 roku. W słowach pieśni zapożyczonej ze sztuki robotnicy wyrażają frustrację biedą wynikającą z głodowych stawek, jakie pracownicy dostają za pracę w fabryce: „Choćby szyny popękały od naszego śpiewu, choćby od naszego śpiewu zawaliły się domy fabrykantów, nikogo to nie obchodzi”. Słowa sztuki Hauptmanna wybrzmiewają aktualnie w kontekście współczesnych stosunków pracy, które komentuje praca Jeremy’ego Dellera. Baner z hasłem Today you have day off (2013) cytuje wiadomość tekstową znaną wszystkim zatrudnionym w Wielkiej Brytanii w wymiarze zero godzin, niezapewniającym świadczeń socjalnych oraz minimalnego wynagrodzenia.

Ponadto, do industrialnego dziedzictwa odnosi się oprawa świetlna wystawy, stworzona we współpracy z Sevą Granikiem, nawiązująca do rave, nielegalnych imprez, które pod koniec lat 80. i na początku lat 90. były organizowane w opuszczonych fabrykach Europy i Stanów Zjednoczonych. Deller zwraca uwagę na fakt, że imprezy te, podobnie jak fabryki w czasie rewolucji przemysłowej, były miejscami niebezpiecznymi, w których ciała obu płci ocierały się o siebie w gorącu i przy wstrząsających nimi mechanicznych dźwiękach.

Podejmując temat stosunków pracy, nie sposób nie wziąć pod uwagę kolonializmu rozwijanego przez kraje europejskie od XVI wieku. Potrzeba zwielokrotnienia profitu czerpanego z kolonii oraz ich coraz efektywniejsza subordynacja były jedną z głównych przyczyn rozwoju szybkich środków transportu i komunikacji, które i dziś umożliwiają międzynarodową produkcję i sprzedaż. Mimo że popularny termin „postkolonializm” sugeruje, że bogacenie się krajów Europy Zachodniej i Ameryki kosztem Afryki i Azji jest zakończonym procesem historycznym, wielu współczesnych badaczy rzeczywistości politycznej i społecznej podkreśla, że kolonializm nadal istnieje, przyjął jedynie bardziej cyniczną, zawoalowaną formę.

W Polsce podejmowane są analizy polskiego kolonializmu kresowego, w tym kontekście omawiany jest także polski system feudalny, jednak kwestia odpowiedzialności za podbój Afryki i Azji pojawia się głównie w sferze żartów, dotyczących nieudanej próby kolonizacji Madagaskaru w latach 30. XX wieku. Tymczasem Polska jako partner handlowy aktywnie uczestniczy w międzynarodowych rynkach, których fundamenty opierają się na kolonializmie.

Yinka Shonibare, Fake Death Picture (The Death of St Francis – Bartolomé Carducho), 2011, photography, © Wrocław Contemporary Museum

Yinka Shonibare, Fake Death Picture (The Death of St Francis – Bartolomé Carducho), 2011, photography, © Wrocław Contemporary Museum

Z tego też powodu prace takich artystów, jak: Yinka Shonibare czy Ed Atkins dotyczące kolonialnej przeszłości Francji i Wielkiej Brytanii są realizacjami komentującymi nie tylko historię i współczesność naszych europejskich sąsiadów, ale także naszą.

Ed Atkins, The Trick Brain, 2012, video HD 16 min. 16 sec., courtesy the artist and Cabinet Gallery (London), © Wrocław Contemporary Museum

Ed Atkins, The Trick Brain, 2012, video HD 16 min. 16 sec., courtesy the artist and Cabinet Gallery (London), © Wrocław Contemporary Museum

W tym kontekście pojawia się także wątek komunizmu i kapitalizmu jako dwóch ideologii, które podzieliły świat po II wojnie światowej na nowe strefy ekonomicznych i politycznych wpływów. Prace Igora Grubića oraz Dominika Langa uchwyciły, jak zmieniające się w tej części Europy ustroje polityczne wpłynęły na rewaloryzację konkretnych stylistyk artystycznych. Little Warsaw, węgierski kolektyw artystyczny korzystający z doświadczenia komunizmu, w którym artyści dorastali, w pracy Dynamus (2008) przedstawił sylwetkę ludzką, siedzącą okrakiem na globie, nawiązując tym samym zarówno do mitycznej figury Atlasa, jak i personifikując XX-wieczne zapędy totalitarne. Natomiast prace takich artystów, jak: Monica Bonvicini, Krystian „Truth” Czaplicki i Eva Kotátková zwracają uwagę na nadwyrężoną kondycję jednostki w warunkach współczesnego kapitalizmu, zachęcając do szerszej analizy problemu subordynacji ciała i umysłu względem obowiązujących dziś norm.

Kuratorka: dr Sylwia Serafinowicz

Artyści: Pilar Albarracín, Ed Atkins, Ewa Axelrad, Johanna Billing, Monica Bonvicini, Krystian „Truth” Czaplicki, Jeremy Deller, VALIE EXPORT, Carlos Garaicoa, Dominique Gonzalez-Foerster, Igor Grubić, Ryszard Grzyb, Binelde Hyrcan, Dominik Jałowiński, Zuzanna Janin, Magdalena Jetelová, Laurie Kang, Anna K.E., Jürgen Klauke, Eva Kotátková, Alicja Kwade, Dominik Lang, Klara Lidén, Little Warsaw, Natalia LL, Annette Messager, Anna Molska, Carlos Motta, Deimantas Narkevičius, Antonio Paucar, Joanna Rajkowska, Mika Rottenberg, Gregor Różański, Eran Schaerf, Allan Sekula, Shikeith, Yinka Shonibare, Piotr Skiba, Goran Škofić, Slavs and Tatars, Tatiana Trouvé, Krzysztof Wałaszek, Piotr Wysocki

Zakupy w latach 2012-2015 dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Muzeum Współczesne Wrocław jest instytucją kultury Miasta Wrocławia.

Podziel się

Wrocław -1 °C
Berlin 3 °C

Szczegóły

10.06. – 27.03.2016

GODZINA / Godziny otwarcia

Pon.: 10–18
Wt.: nieczynne
Śr-Niedz.:12–20

Adres

Muzeum Współczesne Wrocław | Wroclaw Contemporary Museum
pl. Strzegomski 2a, 53-681 Wrocław

Strona internetowa